من محمد نادری هستم و بیش از ۲۰ سال است که در زمینه پرورش و جوجهکشی بلدرچین در ایران فعالیت میکنم. اگر میخواهید بدانید بلدرچین چند روز روی تخم میخوابد، پاسخ کوتاه این است که بلدرچین معمولی یا ژاپنی معمولاً حدود ۱۷ تا ۱۸ روز روی تخمهای نطفهدار میخوابد. در ادامه به شما میگویم چگونه تخم مناسب را تشخیص دهید، شرایط لانه را تنظیم کنید و شانس بیرون آمدن جوجهها را افزایش دهید.
پاسخ سریع: دوره طبیعی جوجهکشی تخم بلدرچین معمولی معمولاً ۱۷ تا ۱۸ روز است؛ اما با توجه به نژاد، دمای محیط، رطوبت، نطفهداری تخم و منظم خوابیدن پرنده، خروج جوجهها ممکن است از روز شانزدهم آغاز شود و تا روز نوزدهم یا بیستم ادامه پیدا کند.
بلدرچین چند روز روی تخم میخوابد و جوجهها چه زمانی خارج میشوند؟
در بیشتر گلههایی که طی این سالها پرورش دادهام، تخمهای بلدرچین ژاپنی در صورت داشتن نطفه و قرار گرفتن در شرایط مناسب، در روز هفدهم یا هجدهم باز شدهاند. گاهی نخستین صدای جوجه یا ترک کوچک روی پوسته از اواخر روز شانزدهم دیده میشود، اما نباید بلافاصله پوسته را باز کرد یا برای بیرون آوردن جوجه عجله داشت.
فرایند خروج جوجه از تخم ممکن است چندین ساعت طول بکشد. جوجه ابتدا با نوک خود یک سوراخ بسیار کوچک ایجاد میکند، سپس داخل تخم استراحت میکند و بعد بهآرامی پوسته را بهصورت دایرهای میشکند. این توقفها طبیعی هستند و همیشه نشانه ضعیف بودن جوجه نیستند.
نکته مهم این است که مدت خوابیدن بلدرچین روی تخم را باید از زمان شروع خوابیدن مداوم ماده حساب کنید، نه از روزی که اولین تخم داخل لانه گذاشته شده است.
برای مثال، اگر بلدرچین در روز اول یک تخم بگذارد اما از روز ششم بهطور ثابت روی مجموعه تخمها بخوابد، روز شروع جوجهکشی همان روز ششم است. بنابراین زمان تقریبی خروج جوجهها را باید ۱۷ تا ۱۸ روز بعد از روز ششم در نظر بگیرید.
جدول مقایسه مدت جوجهکشی تخم نژادهای مختلف بلدرچین
تمام نژادهای بلدرچین دوره جوجهکشی یکسانی ندارند. بلدرچین ژاپنی که در بسیاری از واحدهای پرورشی ایران نگهداری میشود، دوره کوتاهتری نسبت به بعضی نژادهای زینتی و گوشتی دارد.
| نوع بلدرچین | مدت تقریبی جوجهکشی | زمان معمول شروع خروج جوجه |
|---|---|---|
| بلدرچین ژاپنی یا معمولی | ۱۷ تا ۱۸ روز | روز ۱۶ تا ۱۸ |
| بلدرچین چینی رنگی | ۱۶ تا ۱۸ روز | روز ۱۶ تا ۱۷ |
| بلدرچین بابوایت | ۲۳ تا ۲۴ روز | روز ۲۲ تا ۲۴ |
این اعداد تقریبی هستند و شرایط محیطی میتواند زمان باز شدن تخم را یک یا دو روز جابهجا کند. اگر نمیدانید بلدرچین شما متعلق به چه نژادی است، شکل بدن، رنگ پرها، وزن پرنده و منبع خرید آن را بررسی کنید؛ زیرا دانستن نژاد برای محاسبه زمان هچ اهمیت دارد.
آیا بلدرچین پرورشی واقعاً روی تخمهای خود میخوابد؟
یکی از مهمترین نکاتی که باید بدانید این است که بیشتر بلدرچینهای ژاپنی پرورشی تمایل بسیار کمی به کرچ شدن دارند. انتخاب ژنتیکی چندینساله برای افزایش تخمگذاری، نگهداری در قفس و نبود لانه طبیعی باعث شده است بسیاری از بلدرچینهای اهلی تخم بگذارند، اما روی تخمها نخوابند.
گاهی پرورشدهنده میبیند بلدرچین ماده چند دقیقه داخل لانه نشسته است و تصور میکند پرنده کرچ شده؛ درحالیکه استراحت کوتاه، پناه گرفتن یا نشستن برای تخمگذاری با کرچی واقعی تفاوت دارد. بلدرچین کرچ باید بیشتر ساعات شبانهروز روی تخمها بماند و فقط برای خوردن، نوشیدن و دفع فضولات از لانه خارج شود.
اگر بلدرچین تنها چند ساعت روی تخمها مینشیند و سپس برای مدت طولانی لانه را ترک میکند، نمیتوان برای جوجه شدن تخمها به آن اعتماد کرد.
۷ نشانهای که میگویند بلدرچین واقعاً کرچ شده است
برای تشخیص کرچی واقعی، رفتار پرنده را حداقل دو تا سه روز زیر نظر بگیرید. در تجربه عملی من، وجود چند مورد از نشانههای زیر بهصورت همزمان، احتمال کرچ شدن بلدرچین را افزایش میدهد.
- بلدرچین بیشتر ساعات روز و تقریباً تمام شب را روی تخمها میماند.
- هنگام نزدیک شدن دست، بدن خود را روی تخمها پهن میکند و بهراحتی کنار نمیرود.
- نسبت به گذشته حالت دفاعی پیدا میکند و ممکن است نوک بزند یا صدای هشدار بدهد.
- فقط برای مدت کوتاهی جهت خوردن آب و دان از لانه خارج میشود.
- تخمها را با نوک یا بدن خود جمع میکند و زیر سینه قرار میدهد.
- تمایل پرنده به تخمگذاری کاهش پیدا میکند یا تخمگذاری او متوقف میشود.
- فضولات پرنده پس از خروج از لانه بزرگتر و حجیمتر از حالت معمول دیده میشود.
وجود یک نشانه بهتنهایی کافی نیست. برای مثال، حالت دفاعی ممکن است به دلیل ترس باشد و ماندن داخل گوشه تاریک نیز میتواند در اثر بیماری یا ضعف ایجاد شود. همیشه اشتها، تحرک و ظاهر فضولات بلدرچین را نیز بررسی کنید.
راهنمای گامبهگام آمادهکردن لانه برای ۱۸ روز خوابیدن روی تخم
اگر بلدرچین شما واقعاً کرچ شده است، تغییر ناگهانی محیط میتواند باعث ترک لانه شود. بهترین کار این است که محیط اطراف لانه را آرام نگه دارید و فقط شرایط ضروری را با کمترین مزاحمت فراهم کنید.
- لانه را در محل آرام قرار دهید: رفتوآمد زیاد، صدای بلند، حضور حیوانات خانگی و روشنایی شدید میتواند بلدرچین را مضطرب کند. محیطی کمنور و بدون شوک ناگهانی مناسبتر است.
- کف لانه را نرم و گود آماده کنید: مقداری پوشال خشک، کاه خردشده یا مواد بستر تمیز بریزید تا تخمها پخش نشوند. گودی لانه باید ملایم باشد و تخمها روی یکدیگر انباشته نشوند.
- آب و دان را نزدیک بگذارید: ظرف آب و خوراک باید در فاصلهای قرار بگیرد که پرنده برای رسیدن به آن مجبور به دور شدن طولانی از لانه نباشد. ظرف آب نباید آنقدر نزدیک باشد که بستر و تخمها خیس شوند.
- مزاحمت روزانه را محدود کنید: برداشتن مداوم پرنده، لمس تخمها و جابهجایی لانه احتمال ترک تخمها را افزایش میدهد. مشاهده کوتاه و آرام معمولاً کافی است.
- تخمهای شکسته یا آلوده را کنترل کنید: تخم ترکخورده یا فاسد میتواند آلودگی ایجاد کند. تخم مشکلدار را با دست تمیز و حرکت آرام خارج کنید.
- برای روزهای خروج جوجه آماده باشید: آبخوری کمعمق، دان آغازین مخصوص جوجه بلدرچین و محیط گرم و ایمن را پیش از روز شانزدهم آماده کنید.
یک ماده کوچک نباید تعداد تخمی بیشتر از ظرفیت پوشش بدن خود داشته باشد. اگر بخشی از تخمها دائماً بیرون از بدن پرنده باقی بمانند، سرد میشوند و درصد جوجهآوری کاهش پیدا میکند.
چه تخمهایی برای خوابیدن بلدرچین و جوجهآوری مناسب هستند؟
صرف نشستن بلدرچین روی تخم به معنی جوجه شدن آن نیست. تخم باید نطفهدار، سالم و نسبتاً تازه باشد. در گله مولد، وجود نر سالم و نسبت مناسب نر به ماده اهمیت زیادی دارد. در بسیاری از گلههای کوچک، حدود یک بلدرچین نر به سه تا چهار ماده میتواند نسبت قابلقبولی باشد، هرچند سن، نژاد و وضعیت گله روی نتیجه اثر میگذارد.
تخمهای بسیار ریز، بیشازحد درشت، دوقلو، کشیده، گرد، ترکخورده یا دارای پوسته نازک انتخاب مناسبی نیستند. تخم سالم باید شکل طبیعی، پوسته بدون ترک و اندازهای نزدیک به میانگین تخمهای گله داشته باشد.
تخم نطفهدار تا چند روز قابل نگهداری است؟
برای دستیابی به نتیجه بهتر، تخمهای نطفهدار را ترجیحاً در مدت ۷ روز وارد فرایند جوجهکشی کنید. با افزایش زمان نگهداری، احتمال افت قدرت جنین و کاهش درصد هچ بیشتر میشود. تخمها پیش از شروع خوابیدن پرنده نباید در گرمای شدید، زیر نور مستقیم خورشید یا داخل یخچال خانگی نگهداری شوند.
اگر بهعنوان مثال ۱۲ تخم زیر بلدرچین قرار دادهاید و ۹ تخم نطفهدار باشند و از میان آنها ۷ جوجه خارج شود، درصد هچ تخمهای نطفهدار با فرمول زیر محاسبه میشود.
درصد هچ = تعداد جوجه خارجشده ÷ تعداد تخم نطفهدار × ۱۰۰
در این مثال محاسبه به شکل ۷ ÷ ۹ × ۱۰۰ انجام میشود و درصد هچ حدود ۷۸ درصد خواهد بود.
چرا جوجهها بعد از ۱۸ روز از تخم بیرون نمیآیند؟
اگر روز هجدهم گذشته و هنوز جوجهای مشاهده نکردهاید، فوراً تخمها را دور نریزید. ممکن است شمارش روزها اشتباه باشد یا خوابیدن مداوم پرنده یک یا دو روز دیرتر آغاز شده باشد. همچنین پایین بودن دمای مؤثر تخمها میتواند رشد جنین را کندتر کند.
تا روز نوزدهم یا بیستم با احتیاط صبر کنید و رفتار مادر، صدای داخل تخم و وجود ترک روی پوسته را بررسی کنید. تخمی که بوی بد میدهد، مایع از آن خارج میشود یا پوسته آن تغییر غیرطبیعی دارد، باید با احتیاط از محیط دور شود؛ زیرا احتمال فساد و آلودگی وجود دارد.
۶ علت رایج دیر باز شدن یا باز نشدن تخم بلدرچین چیست؟
- تخم بدون نطفه بوده است: نبود نر، نر ضعیف یا نامناسب بودن نسبت نر به ماده میتواند باعث بینطفه بودن تخمها شود.
- بلدرچین منظم روی تخم نخوابیده است: سرد شدنهای مکرر و طولانی رشد جنین را مختل میکند.
- تخمها قدیمی بودهاند: نگهداری طولانی قبل از شروع جوجهکشی، قابلیت جوجهآوری را کاهش میدهد.
- پوسته آسیب دیده است: ترکهای بسیار ریز میتوانند باعث از دست رفتن رطوبت یا ورود آلودگی شوند.
- شرایط محیط نامناسب بوده است: گرمای شدید، سرمای زیاد، رطوبت نامتعادل و جریان مستقیم باد روی نتیجه اثر دارند.
- گله مولد تغذیه مناسبی نداشته است: کمبود پروتئین، مواد معدنی یا ویتامینها میتواند کیفیت تخم و قدرت جنین را کاهش دهد.
آیا باید تخمهای زیر بلدرچین را هر روز بچرخانیم؟
اگر بلدرچین بهطور طبیعی و کامل کرچ شده باشد، معمولاً نیازی نیست تخمها را با دست بچرخانید. پرنده با حرکت بدن و نوک خود تخمها را جابهجا میکند تا گرما به شکل مناسبتری توزیع شود و جنین به پوسته داخلی نچسبد.
دستکاری روزانه ممکن است پرنده را مضطرب کند یا باعث شکستن تخم شود. فقط زمانی دخالت کنید که تخمی کاملاً از زیر بدن بیرون افتاده باشد و مطمئن باشید پرنده آن را به لانه برنمیگرداند.
در سه روز پایانی جوجهکشی، تخمها را نچرخانید و لانه را جابهجا نکنید؛ زیرا جوجه در حال قرار گرفتن در وضعیت مناسب برای شکستن پوسته است.
مقایسه جوجهکشی طبیعی با دستگاه؛ کدام روش نتیجه بهتری دارد؟
جوجهکشی طبیعی ساده و کمهزینه است، اما به کرچ شدن واقعی بلدرچین وابسته است. از آنجا که بیشتر بلدرچینهای پرورشی روی تخم نمیخوابند، این روش برای تولید منظم و تعداد زیاد جوجه قابل اتکا نیست.
| معیار مقایسه | جوجهکشی طبیعی | دستگاه جوجهکشی |
|---|---|---|
| ظرفیت تخم | محدود به پوشش بدن پرنده | از چند ده تا چند هزار تخم |
| کنترل دما و رطوبت | توسط پرنده و محیط | قابل اندازهگیری و تنظیم |
| نیاز به کرچی | دارد | ندارد |
| مناسب تولید تجاری | معمولاً خیر | بله |
برای پرورش خانگی و تجربه جوجهآوری، استفاده از یک بلدرچین کرچ میتواند جذاب باشد. بااینحال، برای تولید برنامهریزیشده بهتر است از دستگاه استاندارد استفاده کنید. در دستگاه، دمای رایج ستر برای تخم بلدرچین حدود ۳۷٫۵ درجه سانتیگراد در نظر گرفته میشود و در روزهای پایانی باید طبق دستور سازنده، شرایط هچر و رطوبت مناسب فراهم شود.
۳ اشتباه خطرناک در روزهای شانزدهم تا هجدهم جوجهکشی
۱. چرا نباید پوسته تخم را زود باز کنیم؟
باز کردن زودهنگام پوسته میتواند به رگهای خونی فعال آسیب بزند و باعث خونریزی یا مرگ جوجه شود. جوجه ممکن است بعد از ایجاد نخستین سوراخ چند ساعت استراحت کند. تا زمانی که نشانه واضحی از گرفتار شدن غیرطبیعی وجود ندارد، دخالت نکردن معمولاً تصمیم ایمنتری است.
۲. آیا میتوان مادر و لانه را در روز آخر جابهجا کرد؟
جابهجایی در روزهای پایانی احتمال ترسیدن مادر، شکستن تخم و ترک لانه را افزایش میدهد. اگر محل لانه خطرناک است، بهتر بود انتقال در روزهای ابتدایی و با احتیاط انجام شود. در روزهای آخر بهتر است محیط اطراف را ایمن کنید و خود لانه را دستنخورده نگه دارید.
۳. آیا خیس کردن تخمها به خروج جوجه کمک میکند؟
ریختن مستقیم آب روی تخمها توصیه نمیشود. خیس کردن کنترلنشده میتواند دمای پوسته را تغییر دهد و شرایط نامناسبی برای جنین ایجاد کند. در جوجهکشی طبیعی، مدیریت گرما و رطوبت عمدتاً بر عهده پرنده است و دخالت بدون اندازهگیری ممکن است نتیجه را بدتر کند.
بعد از خروج جوجهها در ۲۴ ساعت اول چه کار کنیم؟
جوجه تازه متولدشده معمولاً خیس و خسته است و برای خشک شدن به گرما نیاز دارد. عجله برای جدا کردن جوجه از مادر یا قرار دادن آن در محیط سرد میتواند خطرناک باشد. اجازه دهید پرهای جوجه خشک و بدنش فعالتر شود.
اگر مادر از جوجهها مراقبت میکند، محل نگهداری باید بدون درز، بدون جریان باد و دور از ظرف آب عمیق باشد. جوجه بلدرچین بسیار کوچک است و حتی داخل برخی آبخوریهای معمولی امکان خیس شدن یا غرق شدن دارد؛ بنابراین از آبخوری مخصوص جوجه یا ظرف بسیار کمعمق و ایمن استفاده کنید.
دان آغازین با بافت ریز و مناسب جوجه بلدرچین باید در دسترس باشد. جوجهها پس از شروع فعالیت به آب تمیز و خوراک باکیفیت نیاز دارند. اگر مادر از جوجهها نگهداری نمیکند، باید از مادر مصنوعی و گرمای کنترلشده استفاده شود.
سؤالات پرتکرار درباره مدت خوابیدن بلدرچین روی تخم
آیا ممکن است جوجه بلدرچین روز شانزدهم بیرون بیاید؟
بله، خروج تعدادی از جوجههای بلدرچین ژاپنی در اواخر روز شانزدهم ممکن است، بهخصوص اگر شروع رشد جنین زودتر اتفاق افتاده باشد. بااینحال، بیشتر جوجهها معمولاً در روزهای هفدهم و هجدهم خارج میشوند.
بلدرچین روزی چند ساعت روی تخم میخوابد؟
بلدرچین کرچ واقعی تقریباً بیشتر ساعات شبانهروز را روی تخمها سپری میکند و تنها برای مدت کوتاهی جهت خوردن، نوشیدن و دفع فضولات از لانه بیرون میآید. خروجهای طولانی و تکراری میتواند نشانه کرچی ناقص باشد.
آیا همه تخمهای زیر بلدرچین در یک روز باز میشوند؟
خیر، ممکن است میان خروج اولین و آخرین جوجه حدود ۱۲ تا ۴۸ ساعت فاصله وجود داشته باشد. تفاوت زمان شروع رشد جنین، موقعیت تخم، میزان گرمای دریافتی و کیفیت تخمها از دلایل این اختلاف هستند.
بلدرچین روی چند تخم میتواند بخوابد؟
عدد ثابت و یکسانی برای تمام پرندهها وجود ندارد. اندازه بدن ماده و ابعاد تخمها تعیینکننده است. تمام تخمها باید زیر بدن پرنده قرار بگیرند و هیچ تخمی بهطور مداوم بیرون نماند؛ در غیر این صورت بهتر است تعداد تخمها کمتر شود.
اگر بلدرچین یک ساعت از روی تخم بلند شود، تخمها خراب میشوند؟
خروج کوتاه همیشه باعث مرگ جنین نمیشود، بهخصوص اگر هوا معتدل باشد و این اتفاق مرتب تکرار نشود. بااینحال، سرد شدن طولانی و مکرر تخمها میتواند رشد جنین و درصد جوجهآوری را کاهش دهد.
آیا تخم خوراکی فروشگاه زیر بلدرچین جوجه میشود؟
معمولاً نمیتوان روی تخم خوراکی فروشگاه برای جوجهکشی حساب کرد. چنین تخمهایی ممکن است بدون نطفه، قدیمی یا در شرایط نامناسب نگهداری شده باشند. برای جوجهکشی باید تخم نطفهدار تازه را از گله مولد سالم تهیه کنید.
جمعبندی نهایی؛ برای جوجه شدن تخمها چند روز صبر کنیم؟
در پاسخ نهایی به پرسش بلدرچین چند روز روی تخم میخوابد باید گفت بلدرچین ژاپنی یا معمولی حدود ۱۷ تا ۱۸ روز برای جوجهکشی زمان نیاز دارد. شروع خروج جوجهها ممکن است در روز شانزدهم دیده شود و تکمیل هچ تا روز نوزدهم یا گاهی روز بیستم ادامه پیدا کند.
مهمتر از شمارش روزها، تشخیص کرچی واقعی، استفاده از تخم نطفهدار تازه، آرام بودن محل لانه، دستکاری نکردن تخمها و آمادهسازی شرایط نگهداری جوجهها است. اگر ماده فقط گاهی روی تخم مینشیند، بهتر است برای جوجهآوری مطمئن از دستگاه جوجهکشی استاندارد استفاده کنید.
توصیه نهایی من پس از سالها پرورش بلدرچین این است که از روز شروع خوابیدن مداوم ماده یادداشت بردارید، از روز شانزدهم محیط را کاملاً آرام نگه دارید و تا پایان روز نوزدهم برای خروج طبیعی جوجهها فرصت بدهید.